GLB, STL, OBJ, FBX, DXF, PLY: 3D Dosya Formatları Kılavuzu (2026)
Hangi 3D dosya formatı ne için kullanılır? 3D baskı için STL, web ve AR için GLB, CAD için DXF, oyun için FBX. Doku, animasyon, ölçek destekleri ve dönüşüm araçları.
3D model oluşturdun ama karşına çıkan 8 farklı dosya formatından hangisini seçeceğini bilemiyorsun. Doğru seçim sadece dosya boyutu meselesi değil — doku, animasyon, ölçek, hedef yazılım hepsi karara etki eder. Yanlış format seçimi saatlerce süren dönüşüm, bozuk doku ya da başarısız baskı anlamına gelir.
Bu rehberde sık kullanılan 8 formatı — STL, OBJ, GLB, GLTF, FBX, DXF, PLY, 3MF — pratik farklarıyla ele alacağız. Amaca göre hızlı karar tablosu, teknik detay, dönüşüm ipuçları ve çözülmesi gereken uyumluluk problemleri.
Hızlı Karar Tablosu
Ne yapmak istiyorsun? Format seçimi burada başlıyor.
| Amacınız | Önerilen | Alternatif |
|---|---|---|
| 3D yazıcıyla basmak (FDM / resin) | STL | 3MF |
| Web sitesinde veya AR uygulamada göstermek | GLB | GLTF |
| Unity / Unreal Engine'e almak | FBX | GLB |
| Blender / Maya / Cinema 4D'ye almak | OBJ | FBX |
| AutoCAD veya mimari teknik çizim | DXF | DWG |
| Sadece nokta bulutu / tarama verisi | PLY | — |
| Multi-color 3D baskı (Bambu AMS, Prusa MMU) | 3MF | STL |
| Animasyonlu karakter veya sahne | FBX | GLB (animasyon destekli) |
Şimdi her formatı derinlemesine.
STL — 3D Baskının Standardı
Açılımı: Stereolithography / Standard Tessellation Language. Yıl: 1987, Chuck Hull tarafından (ilk SLA yazıcı mucidi).
Nedir?
Bir mesh'i üçgen yüzeylerle tanımlar. Her üçgenin 3 vertex'i ve bir normal vektörü vardır. O kadar — renk yok, doku yok, animasyon yok.
İki alt format
- ASCII STL: Text tabanlı, okunabilir. Büyük dosya.
- Binary STL: Byte tabanlı, %80 daha küçük. Standart kullanım.
Güçlü yönleri
- Her slicer destekler (Bambu Studio, PrusaSlicer, Cura, Chitubox)
- Basit yapı, bozulmaz
- Küçük dosya boyutu (genelde 0.5-10 MB)
Zayıf yönleri
- Renk ve doku kayıp — çok renkli baskı için yetersiz
- Mesh kalitesini ölçmez (manifold garanti değil)
- Ölçek bilgisi taşımaz — slicer'da manuel scale gerekli
Ne zaman STL?
- FDM veya SLA 3D yazıcı baskısı
- Geometrik doğruluk ana öncelik
- Basit dönüşüm yeterli (Geomeris'ten tek tık indir)
Geomeris'te STL export nasıl yapılır →
OBJ — Endüstri Standart Geçmiş
Açılımı: Wavefront Object. Yıl: 1990'lar, Wavefront Technologies (Maya geliştiricisi).
Nedir?
STL'den daha zengin: mesh + UV koordinatları + material referansı. Genellikle 3 dosya olarak gelir:
.obj— geometri ve UV.mtl— material tanımı (renk, parlaklık).png/.jpg— doku dosyaları
Güçlü yönleri
- Hemen her 3D yazılım okur: Blender, Maya, 3ds Max, ZBrush, Cinema 4D, Rhino
- Doku ve renk taşır
- Text tabanlı — düzenlenebilir, git'te diff alınabilir
- UV mapping destekler
Zayıf yönleri
- 3 dosya yönetimi (zip'le paylaş)
- Animasyon yok
- Skelet/rig yok
- Büyük dosyalar (binary değil)
Ne zaman OBJ?
- Blender, Maya, ZBrush'a import
- Rhino / CAD yazılımları
- Statik 3D asset paylaşımı
- Proje arşivi (uzun vadeli saklama)
GLB / GLTF — Web ve AR için Modern Standart
Açılımı: GL Transmission Format. Yıl: 2017, Khronos Group (OpenGL arkasındaki konsorsiyum).
İki versiyon
- GLTF: JSON + binary (çoklu dosya)
- GLB: Tek binary dosya (GLTF'in sıkıştırılmış hali)
Nedir?
"3D için JPEG" denilen modern format. Bir dosyada:
- Geometri (mesh)
- PBR (Physically Based Rendering) malzeme
- Doku (diffuse, normal, roughness, metallic, emissive)
- İskelet + animasyon
- Işık kaynakları
- Sahne hiyerarşisi
Güçlü yönleri
- Web için optimize — three.js, Babylon.js native destek
- Tarayıcılarda direkt açılır (Safari, Chrome)
- AR apps (Apple ARKit, Google ARCore) destekler
- PBR — gerçekçi metal/plastik/cam görünümü
- Animasyon ve iskelet taşır
- Draco sıkıştırma ile 10x küçülür
Zayıf yönleri
- CAD yazılımları (AutoCAD) desteklemez
- 3D yazıcı slicer'ları kabul etmez (STL'e çevir gerekir)
- Bazı eski yazılımlar tanımaz
GLB vs GLTF: Hangisi?
| Özellik | GLB | GLTF |
|---|---|---|
| Dosya sayısı | 1 | 2-3 |
| Boyut | Küçük | Biraz daha büyük |
| İnsan-okur | Hayır | Evet (JSON kısmı) |
| Web için | Önerilen | Kabul edilebilir |
GLB her zaman GLTF'den daha iyi pratikte. Tek dosya yönetimi, daha küçük.
Ne zaman GLB?
- Web sitesinde 3D viewer (three.js)
- AR deneyimi (Model Viewer, 8th Wall)
- Geomeris Planlayıcısı → paylaşım linki ile 3D sahne
- Unity ve Unreal için (FBX alternatifi)
- Hızlı prototip paylaşımı
FBX — Oyun ve Animasyonun Taşıyıcısı
Açılımı: Filmbox. Yıl: 1996, Kaydara. 2006'da Autodesk satın aldı.
Nedir?
Animasyon ve rig için optimize edilmiş zengin format. Film endüstrisinden geliyor, oyun dünyasında yaşamını sürdürüyor.
Güçlü yönleri
- Karmaşık iskelet (bone hierarchy) destekler
- Morph target (blend shape) — yüz animasyonu
- Birden fazla animasyon clip'i (koşma, yürüme, zıplama aynı dosyada)
- Kamera ve ışık verileri
- Unity + Unreal native destek
Zayıf yönleri
- Autodesk proprietary — FBX SDK kapalı kaynak
- Dosya boyutu büyük
- Yorum/metadata sınırlı
- Web'de zayıf (GLB daha iyi)
Ne zaman FBX?
- Unity için 3D asset (özellikle animasyon varsa)
- Unreal Engine workflow
- Maya / 3ds Max arası transfer
- Mixamo animasyon indirme
DXF — CAD ve Mimari
Açılımı: Drawing Exchange Format. Yıl: 1982, AutoCAD'ın babası Autodesk.
Nedir?
2D veya 3D vektör geometri. Çizgi, yay, spline, polyline'lar. Mesh değil.
Güçlü yönleri
- AutoCAD, Revit, ArchiCAD, SketchUp universal
- Ölçüm hassasiyeti mükemmel (mm seviyesi)
- Metin ve annotation tutar (teknik çizim için)
- 2D plan çizimleri için ideal
Zayıf yönleri
- 3D mesh dönüşümü eksik (AutoCAD tarafında mesh formatı değil)
- Renk ve doku sınırlı
- Farklı AutoCAD versiyonları uyumsuzluk yaratır
Ne zaman DXF?
- İç mimar → mimarisine teknik çizim
- Apartman planı CAD'e al
- Mobilya boyutlandırma teknik döküman
- Geomeris Planlayıcısı → AutoCAD'e aktarım
PLY — Nokta Bulutu
Açılımı: Polygon File Format. Yıl: 1990'lar, Stanford Üniversitesi.
Nedir?
Mesh veya nokta bulutu (point cloud) tutar. 3D tarama (LiDAR, fotogrametri) çıktısı genellikle PLY.
Güçlü yönleri
- Nokta başına renk, normal, confidence
- Basit yapı
- ASCII veya binary
Zayıf yönleri
- Mesh değil bazen — slicer'lar işlemez
- Animasyon yok
- Web desteği zayıf
Ne zaman PLY?
- 3D tarayıcı çıktısı (ReCap, Polycam)
- Fotogrametri sonucu (RealityCapture, Meshroom)
- Nokta bulutu analizi
3MF — Modern 3D Baskı
Açılımı: 3D Manufacturing Format. Yıl: 2015, Microsoft + 3MF Consortium (HP, Autodesk, Siemens, Dassault).
Nedir?
STL'in modern halefi. ZIP tabanlı (içinde XML + doku + metadata).
Güçlü yönleri
- Renkli 3D baskı (Bambu AMS, Prusa MMU)
- Malzeme değişimi bilgisi
- Ölçek ve birim taşır (cm vs mm netlik)
- Çoklu obje bir dosyada
- Thumbnail gömme
Zayıf yönleri
- Eski slicer'lar desteklemez (Cura 4 öncesi, Chitubox eski)
- Dosya biraz daha büyük
- Web ve game engine'lerde yaygın değil
Ne zaman 3MF?
- Bambu Lab X1C / P1S → renkli baskı
- Prusa MMU3 → 5-renk baskı
- Profesyonel baskı (ölçü + malzeme standart)
Dönüşüm Rehberi
Bir formattan başka bir formata nasıl geçersin? En sık karşılaşılanlar:
GLB → STL (web → 3D baskı)
Geomeris export'ta her iki formatı da destekler. Manuel çevirmek istiyorsan:
Blender ile:
- File → Import → glTF 2.0 (.glb)
- Object Mode → seçim yap
- File → Export → STL
- "Selection Only" işaretle
Online (hızlı, kayıtsız):
- aspose.app/3d-converter
- 3dconverter.online
STL → OBJ (3D baskı → düzenleme)
- Blender: aynı adımlar, OBJ'e export
- Veya MeshMixer → "File → Export → OBJ"
FBX → GLB (game asset → web)
- Blender: FBX import → GLB export
- Veya FBX2glTF komut satırı aracı
DXF ↔ SketchUp / AutoCAD
- SketchUp Pro: Native DXF import/export
- AutoCAD: Native
- Blender: eklenti (import ok, export zayıf)
OBJ → 3MF (çoklu renkli baskı)
- Bambu Studio: OBJ aç → renk uygula → 3MF olarak kaydet
- Prusaslicer: aynı yol
Doku Taşıma İpuçları
Hangi format doku ile gelir?
| Format | Doku | PBR | Animasyon |
|---|---|---|---|
| STL | Yok | Yok | Yok |
| OBJ | Evet (ayrı mtl) | Sınırlı | Yok |
| GLB | Evet (gömülü) | Tam PBR | Evet |
| GLTF | Evet (referans) | Tam PBR | Evet |
| FBX | Evet | Bazen | Evet |
| DXF | Yok | Yok | Yok |
| PLY | Vertex renk | Yok | Yok |
| 3MF | Renk | Sınırlı | Yok |
"Dokum kayboldu" problemi
Bu en yaygın dönüşüm hatası. Nedenleri:
- STL'e geçtiğin zaman: Normal — STL doku taşımaz. Dönüştürmeden önce render görseli sakla.
- OBJ'de mtl dosyası ayrı zipte değil: OBJ + MTL + texture'lar aynı klasörde olmalı.
- GLB'de doku sıkıştırılmış ama texture yanlış UV'de: Blender'da UV map kontrol et.
- FBX'de embed olmamış: Export sırasında "Embed Media" işaretle.
Hangi Yazılım Hangi Formatı Tercih Eder?
3D Modelleme
| Yazılım | Tercih | Alternatif |
|---|---|---|
| Blender | OBJ, FBX, GLB | STL, PLY |
| Maya | FBX, OBJ | ABC (Alembic) |
| 3ds Max | FBX, OBJ | 3DS |
| Cinema 4D | FBX, OBJ | C4D native |
| ZBrush | OBJ, FBX | ZTL native |
3D Baskı (Slicer)
| Slicer | Tercih | Alternatif |
|---|---|---|
| Bambu Studio | 3MF, STL | OBJ |
| PrusaSlicer | 3MF, STL, OBJ | AMF |
| Cura | STL, OBJ | 3MF |
| Chitubox | STL, OBJ | CTB native |
Web / AR
| Platform | Tercih | Alternatif |
|---|---|---|
| three.js / React Three Fiber | GLB | GLTF, FBX |
| Babylon.js | GLB | GLTF |
| A-Frame (WebXR) | GLB | — |
| Apple AR Quick Look | USDZ | GLB (convert) |
| 8th Wall | GLB | — |
Oyun Motoru
| Motor | Tercih | Alternatif |
|---|---|---|
| Unity | FBX | GLB, OBJ |
| Unreal | FBX | USD |
| Godot | GLB, FBX | OBJ |
CAD / Mimari
| Yazılım | Tercih | Alternatif |
|---|---|---|
| AutoCAD | DXF, DWG | STEP |
| Revit | RVT, IFC | DWG |
| SketchUp | SKP, DWG, DXF | STL, OBJ |
| ArchiCAD | PLN, IFC | DWG |
Performans: Dosya Boyutu
Aynı 10.000 poly mesh farklı formatlarda:
| Format | Tipik boyut | Sıkıştırma |
|---|---|---|
| STL (binary) | 500 KB | — |
| STL (ASCII) | 2.5 MB | — |
| OBJ (no texture) | 800 KB | — |
| OBJ (PBR textures) | 5-15 MB | ZIP ile %40 azalır |
| GLB | 300 KB - 2 MB | Draco ile %70-90 azalır |
| FBX (ASCII) | 3 MB | Binary %50 azalır |
| DXF | 500 KB | Sadece geometri, text bir dosya |
GLB çoğu kullanımda en verimli — özellikle Draco sıkıştırma açılırsa.
Sık Sorulan Sorular
Geomeris hangi formatlarda export ediyor?
STL, GLB, OBJ, FBX, DXF, PDF (kompoze görsel). Her biri için preset ayarlar var.
USDZ hangi format, GLB'den farkı ne?
USDZ Apple'ın AR formatı. Safari AR Quick Look sadece USDZ destekler. GLB → USDZ dönüşüm için Apple'ın "usdzconvert" aracı veya online servisler.
STL'de renk gerçekten yok mu?
Gerçekten. Bazı slicer'lar "vertex color STL" denen non-standart extension destekler (ColorStep gibi) ama standart STL renksiz.
Draco nedir? GLB'yi küçültür mü?
Google'ın geliştirdiği mesh sıkıştırma algoritması. GLB export'ta "Draco compression" işaretlersen dosya 10x küçülür. three.js native decoder'la açar.
3MF neden STL yerine geçmiyor?
Eski slicer uyumluluğu ve community atalet. Bambu Lab + Prusa ekseninde 3MF hızla yayılıyor ama Thingiverse gibi depolar hâlâ STL ağırlıklı.
Hangi formatın "ölçek" bilgisi var?
- DXF (mm kesin)
- 3MF (unit metadata)
- GLTF/GLB (unit metadata, genelde metre)
- STL / OBJ YOK — slicer'a atınca elle ayarla
CAD'ten 3D baskıya nasıl gidilir?
AutoCAD → DXF → Blender → STL export. Veya Rhino → STL export. Direkt AutoCAD'de STL yok, eklenti gerek.
FBX web'de neden yaygın değil?
FBX proprietary + ASCII olsa bile 3-5x büyük. GLB açık standart, web için tasarlanmış, 10x küçük.
Kapanış
Format seçimi aslında basit: amacı belirlersen format kendiliğinden seçilir.
- 3D baskı → STL (standart) veya 3MF (renkli)
- Web / AR → GLB (Draco sıkıştırmalı)
- Oyun motoru → FBX (animasyon varsa), GLB (yoksa)
- CAD / mimari → DXF
- 3D tarama → PLY
- Endüstriyel → 3MF (metadata zengin)
Geomeris tüm ana formatları destekler. Fotoğraftan 3D model üretirken hangi formata ihtiyacın olduğunu seç → tek tık indir.
👉 Geomeris'te 3D model oluştur (ücretsiz plan)
İlgili rehberlerimiz:
Yazar
Geomeris Editör
AI, 3D modelleme ve iç mimari alanında rehberler. Geomeris ekibi tarafından yazılır.
Tüm yazılar →İlgili yazılar
3D Baskıda 15 Yaygın Hata ve Çözümleri (FDM + Resin Rehberi 2026)
Warping, layer shift, stringing, elephant foot, first layer sorunu, resin delamination. 3D yazıcıda karşılaştığın tüm problemler ve kanıtlanmış çözümler. Bambu, Prusa, Anycubic için özel ipuçları.
Metinden 3D Model: AI'ye Doğru Prompt Yazma Rehberi (2026)
Text-to-3D modellerde kaliteli çıktı almak için prompt mühendisliği. 7 prompt şablonu, stil kelime listesi, yaygın hataların çözümü ve pratik örneklerle AI 3D prompt kılavuzu.
